Rozmaitość winna Włoch jest tak wielka, że skromna podstrona Poszukiwaczy Smaku nie jest w stanie się z nią zmierzyć. Postanowiliśmy zatem scharakteryzować jeno cztery najbardziej znane regiony:

Piemont - Włochy północno-zachodnie

Graniczący z Francją i Szwajcarią Piemont to region położony u stóp Alp. Ze względu na położenie charakteryzuje się specyficznym klimatem z mroźnymi zimami, gorącymi latami oraz jesiennymi mgłami. Do głównych odmian winorośli należy zaliczyć Nebbiolo, Dolcetto i Barbera. W tych trudnych warunkach produkuje się tu jednak sporo wina, które cieszy się dobrą sławą w świecie. Piemont jest drugim po Szampanii producentem win musujących, z której najbardziej znane to lekko słodkie Asti. Proces ich produkcji opiera się na naturalnej fermentacji, która, w zależności od klasy wina, następuje w kadziach albo w poszczególnych butelkach.

Jednak najbardziej charakterystycznym winem Piemontu, będącym jednocześnie wizytówką całych Włoch, jest Barolo, wino produkowane ze szczepu Nebbiolo, o ciemnorubinowej barwie i intensywnym charakterystycznym zapachu, z dużą ilością tanin i garbników, zatem świetne do leżakowania (3-5 lat). Barolo jest, niestety, bardzo drogie, ale w Piemoncie produkuje się bardzo do niego podobne lecz tańsze Barbaresco, które jest od Barolo lżejsze i krócej od niego dojrzewa (2-4 lat).

Veneto - Włochy północno-wschodnie

Region Veneto znamy głównie dzięki białym winom z Soave oraz czerwonym z Valpolicella. Nie są to jednak wina, które ze szczególną estymą polecą nam znawcy. Mimo to trzeba uczciwie przyznać, że wina z Veneto zyskały ostatnio na jakości, a słodkie Recioto di Soave otrzymało nawet nobilitujące DOCG .

Jednym z charakterystycznych win włoskich jest wytrawne Amarone della Valpolicella. Produkuje się je z wstępnie podsuszonych gron, głównie szczepu corvina. Ma intensywny zapach rodzynek oraz smak fig i tytoniu. Z tego samego moszczu powstaje Recioto della Valpolicella, jednak dzięki temu, że nie cały cukier ulega w nim przemianie w alkolol, jest ono słodkie. Amarone leżakuje 4 lata, a przed rozlaniem do kieliszków należy je zdekantować.

Toskania - Włochy środkowe

Toskania przypomina nieco Prowansję. Oba regiony uznawane są przez snobujących Europejczyków i Amerykanów za najmodniejsze regiony wakacyjne. Oba zostały wypromowane przez książkowe bestsellery ("Rok w Prowansji" i "Pod słońcem Toskanii"). Zapewne i bez tej wielkiej promocji, ostatnio wzmocnionej przez ekranizacje, Toskania byłaby masowo odwiedzana. To doskonałe miejsce dla miłośników historii, pięknych widoków, znakomitej kuchni i przednich win. Trzeba jednak przyznać, że dawniej wino z Toskanii, a ściślej z jej górzystego regionu Chianti, cieszyło się opinią słabego i nierównego. Nie dość, że pozwolono sobie na jego produkję poza granicami Włoch, to jeszcze często wytwarzano je z niewłaściwych szczepów. Toskańczycy w porę wykrzyknęli jednoznaczne basta! i postanowili numerować wszystkie butelki chianti, które trafiają na rynek. Efektem tego jest znaczne polepszenie jakości toskańskich win.

Poza Chianti w Toskanii powstaje też owiane legendą Brunello di Montalcino, o bogatym aromacie podszytym fiołkami i runem leśnym. Podobnie jak Chianti wytwarza się je ze szczepu Sangiovese, a właściwie z jego lokalnej mutacji Brunello, która dała początek nazwie wina. Drugi człon nazwy, Montalcino, to nazwa regionu, którego tradycje winiarskie sięgają czasów Cesarstwa. Pierwsze butelki Brunello powstały w XIX wieku. Wytwarzane wówczas wina toskańskie produkowano z mieszanki różnych odmian winogron i pito jako młode. Twórca Brunello, Ferruccio Biondi-Santi, postanowił wyprodukować wino jednoszczepowe, czyli wyłącznie z jednego gatunku winogron, i poddał je dojrzewaniu. Efekt zyskał uznanie, ale na szersze zainteresowanie Brunello musiało czekać aż do lat 30. XX wieku.

W Toskanii powstają też tzw. Supertoskany, które są efektem starań niektórych lokalnych winiarzy o stworzenie wina wysokiej klasy. Powodowani sentymentem do win francuskich postanowili eksperymentować, mieszać szczepy i tworzyć nowe wina. Ścisłe przepisy klasyfikacji rzecz jansa nie przewidują takich aberracji. W wyniku tych śmiałych działań powstało m.in. legendarne dziś wino Sassicaia produkowane na bazie Cabernet Sauvignon.

Sycylia - Włochy południowe

Wina z Sycylii stały się popularne wśród koneresów dopiero kilka lat temu, gdy antyczne szczepy białej winorośli (insolia, damaschino, grillo) zaczęto łączyc z odmianami francuskimi (np. chardonnay), osiągając zaskakujące rezultaty. Do tej pory Sycylię, jak i całe południe Włoch, utożsamiano głównie z produkowanymi masowo winami marnej jakości. Zaczęło się to zmieniać, gdy producenci zwrócili większą uwagę na jakość i zaczęli korzystać z konsultacji specjalistów od uprawy winorośli z Piemontu. Doceniono też mocne czerwone wino jednoszczepowe produkowane z nero d'avola o charakterystyce podobnej do klasycznego Syrah.

Sycylia kojarzona jest wszak głównie z Marsalą, jednym z najbardziej znanych win wzmacnianych. Po latach wykorzystywania Marsali głównie do przygotowywania sosów, wino to staje się znów cenione wśród koneserów, szczególnie zainteresowanych wytrawnymi Vergine oraz Superiore Riserva. Historia tego wina wiąże się z postacią angielskiego kupca Johna Woodhouse, który w XVIII w. spopularyzował je w Anglii. W zależności od ilości skoncentrowanego moszczu dodanego do bazowego wina wytrawnego. Marsala może być wytrawna, półsłodka oraz słodka, Na rynku można spotkać wersje o różnej jakości i stylu: Fine, Superiore, Superiore Riserva, Vergine i Vergine Stravecchio lub Vergine Riserva.